Sağlıklı yaşam Gürültü: Sağlığa etkileri

Gürültü, özellikle şehirlerde günlük yaşamın bir parçasıdır: Hemen hemen herkes yüksek seslerden zaman zaman rahatsız olur. Gürültüye maruz kalmak özellikle uzun süre devam ederse strese de neden olabilir. Son birkaç on yıl içinde yapılan araştırmalar, gürültünün fiziksel ve zihinsel sağlığa yönelik en önemli çevresel tehditlerden biri olduğunu göstermektedir.

Pek çok insan sürekli gürültüye maruz kalmaktadır: Almanya'daki insanların %75'i yaşam alanlarındaki kara yolu gürültüsünden, %60'ı komşularının gürültüsünden, %43'ü uçak gürültüsünden ve %35'i demir yolu ulaşımından rahatsız veya isteği dışında yaşam alanlarına girilmiş hissetmektedir.

Her ton ve her ses, ses dalgaları halinde yayılır. Bu ses dalgalarının gücü, ses basıncı seviyesi veya hacmi, desibel (dB) cinsinden ifade edilir. Ses dalgalarını duyabilmek için belirli bir ses seviyesini aşmaları gerekir. Buna işitme eşiği denir. Ancak işitme eşiği sadece ses seviyesine değil, aynı zamanda sesin yüksekliğine (frekans) de bağlıdır. Tiz sesler genellikle pes seslere göre daha düşük bir ses seviyesinde algılanır. Ancak bir ses çok tiz olduğunda algılanması tekrar biraz daha zorlaşır. 

Genel olarak gürültü, geceleri gündüze göre daha rahatsız edici ve zihinsel yük olarak algılanır. Örneğin, geceleri ortalama uçaklardan gelen 40 desibel seviyesindeki gürültü rahatsız edici ve zarar verici olabilir ve bu gündüzleri yaklaşık 45 desibele çıkabilir. Bir ses 10 desibel daha yüksekse, iki kat daha yüksek seviyede algılanır.

Yüksek sesler hem doğrudan işitmeye zarar verebilir hem de dolaylı olarak fiziksel ve zihinsel sağlığı etkileyebilir.

İşitmeye doğrudan etkileri

130 desibelin üzerindeki kısa süreli, çok yüksek ses darbeleri, örneğin çok yakında gerçekleşen gök gürültüsü, veya uzun süreli yüksek sesler işitmeye zarar verebilir. Örneğin bir konserden sonra (genellikle yaklaşık 90 ila 120 desibel) işitme kısıtlanabilir ve boğuklaşabilir. Geçici olarak uğultu veya ıslık sesi gibi sesler duyulabilir veya kulak çınlaması olabilir. Herhangi bir dış sebep olmaksızın her zaman ıslık veya vızıltı sesi duyabilirsiniz.

Çok yüksek sesler kulağın içindeki işitme kıllarına zarar verdiğinde, bazı ses dalgaları artık beyne iletilmez. Özellikle yüksek tonlar (yüksek ses frekansına sahip) sıklıkla bu işitme kıllarına zarar verir. Bu tür sesler arasında, yılbaşı gecesinde havai fişeklerin atılması gibi kulağın yakınında gerçekleşen patlamalar veya silah sesleri sayılabilir. Kulak kanalı ile orta kulak arasındaki geçişte bulunan ince zar olan kulak zarı yırtılabilir. Kulak zarı genellikle tekrar kendiliğinden iyileşir. Ancak hasar görmüş kıl hücreleri iyileşmediğinden, bu durum kalıcı işitme hasarı, yani işitme kaybı anlamına gelebilir.

Ancak örneğin iş yerinde, sürekli artan seviyede gürültüye maruz kalmak da işitme kaybına yol açabilir. Örneğin şantiyelerde çalışanlar gibi belirli meslekleri olanlar iş yerlerinde yüksek ses seviyelerine maruz kalır. İşitme kaybı riski yaklaşık 80 ila 85 desibellik bir ses seviyesinden itibaren artar. Bu aynı zamanda bu seslere günde veya haftada ne kadar süre maruz kalındığına da bağlıdır.

Gürültünün işitme üzerindeki etkileri hakkında daha fazla bilgiyi gesundheitsinformation.de adresinde bulabilirsiniz.

Önemli bilgi: Gürültülü aletlerle çalışırken ya da yüksek sesle müzik dinlerken gürültüye maruz kaldıktan sonra kulaklarda olağan dışı sesler duyulursa bunu bir uyarı sinyali olarak görmek gerekir. Ses seviyesini düşürün veya önleyin ya da koruyucu kulaklık kullanın.

Sağlığa dolaylı etkileri

Çevreden gelen gürültü işitmeye genellikle doğrudan zarar vermez. Bununla birlikte, özellikle uçaklardan ve arabalardan sürekli gelen gürültü, kronik stres reaksiyonlarına yol açar ve bir dizi sağlık sorunu riskini artırır. Bunlar arasında uyku bozuklukları, konsantrasyon bozuklukları, kalp ve damar hastalıkları ile gürültü kaynaklı yoğun rahatsızlık hisleri yer almaktadır. Gürültü kaynaklı stres reaksiyonları uyku sırasında ve gürültüye alıştığını düşünen insanlarda da görülür.

Güncel araştırmalara göre, 60 desibelin üzerindeki seslerin sürekli varlığı sağlığa zararlıdır. Geceleri 45 desibellik bir ses seviyesinden itibaren bile uyku bozuklukları görülebilir ve bu durum sağlığı olumsuz etkileyebilir.

Genel olarak gürültüden korunmak için alınabilecek çeşitli önlemler vardır. Trafik gürültüsüne maruziyeti azaltmaya yönelik örneklere; şehirlerdeki trafiğe kapalı bölgelerin ve hız sınırlarının artırılması, ses bariyerlerinin kullanılması ve daha sessiz yol kaplamaları ile otomobil ve motosikletler için yeni lastik malzemelerinin geliştirilmesi dahildir. Elektrikli araçların geliştirilmesi ve bisiklet gibi diğer çevre dostu ulaşım araçlarının teşvik edilmesi de önemli bir rol oynamaktadır. Çoğu durumda, insanın kendini gürültüden bireysel olarak koruması da mümkündür.

Koruyucu kulaklık

Örneğin çim biçerken, konserlerde veya yılbaşı gecesi gibi gürültülü olaylar veya etkinlikler için onaylı koruyucu kulaklık kullanılması. Kulak tıkaçları geceleri yardımcı olabilir.

Çevredeki seslere duyarlılık

Günlük yaşamda, çevredeki seslerin normal ya da rahatsız edici olarak algılandığı arada bir kontrol edilmelidir. Sesler rahatsız ediyor mu? O halde müdahale edebileceğiniz konularda bir değişiklik yapın. Arka plandaki müziği dinlemeyi hala seviyor musunuz, yoksa sesini kısabilir veya kapatabilir misiniz? Saatin tıkırtısı veya buzdolabının yüksek sesli uğultusu sizi rahatsız ediyor mu? Öyleyse gerekirse başka bir odaya geçin. Seslerden kaçamıyorsanız koruyucu kulaklık takmayı düşünün.

Etraftakilerin sessiz olmasını rica edin

Bir odayı başkalarıyla paylaşıyorsanız ve bu insanlar çok gürültü yapıyorsa, sessiz olmalarını rica edin. İş arkadaşlarınız yanınızda sürekli olarak telefonda yüksek sesle konuşuyorsa, bu rahatsız edebilir ve strese neden olabilir.

Sessiz yerler bulun

Şehirde yaşıyorsanız, yürüyüş yapmak veya işe gidip gelmek için mümkünse daha sakin sokaklardan veya parklardan geçen güzergâhları tercih edin. Boş zamanlarınızda örneğin orman gibi sessiz yerlere daha sık gidin.

Çocukları gürültüden korumak için kendinizin daha başka neler yapabileceğinizi Verbraucherzentrale (Tüketici Danışma Merkezi) web sitesinde ve kindergesundheit-info.de adresinde bulabilirsiniz.

Gürültü farklı şekillerde algılanabilir ve farklı insanlarda farklı stres seviyelerine neden olabilir. Bazı insanlar, oturdukları bölge nedeniyle, örneğin işlek caddelerde diğerlerinden daha fazla gürültü kirliliğine maruz kalır.

Gürültü algısı

Çoğu durumda, yüksek seslerin rahatsız edici olarak algılanıp algılanmadığı seslerin değerlendirilmesine bağlıdır. Bir grup genç yüksek sesli müziğin keyfini çıkarmaktadır. Bir komşu, aynı müziği yan tarafta çok daha düşük seviyede algılar. Ancak uyuyamadığı ve ertesi gün erkenden işe başlaması gerektiği için öfkelenir. Bu nedenle aynı ses, bir kişi tarafından rahatsız edici ve başka bir kişi tarafından arzu edilen bir ses olarak algılanabilir.

Gürültüye duyarlılık

Gürültüye duyarlılık kişiden kişiye farklılık gösterir. Gürültüye karşı daha duyarlı olan insanlar, gürültüden dolayı daha fazla stres yaşar. Bu insanlar uzun vadede yüksek sese maruz kalma durumu nedeniyle daha az duyarlı olan insanlara göre daha fazla zarar görebilir.